Działalność rolnicza w całej Unii Europejskiej objęta jest od wielu lat różnymi formami wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat formy i zakres wspierania sektora rolnego ulegały zasadniczym zmianom wskutek przyjmowanych reform unijnej polityki rolnej.
W 2003 roku przeprowadzona została kolejna reforma Wspólnej Polityki Rolnej, która całkowicie zmieniła zasady przyznawania dopłat dla gospodarstw rolnych.
Wprowadzono wówczas tzw. płatność jednolitą, która zastąpiła większość dotychczasowych płatności bezpośrednich, charakterystycznych dla poszczególnych sektorów produkcji rolnej. Płatność ta została oddzielona od struktury gospodarstwa i wielkości jego produkcji, i dała rolnikowi wybór w produkowaniu tego na co istnieje zapotrzebowanie na rynku, z jednoczesnym zapewnieniem osiągania przez niego określonych dochodów.
Reforma została już wprowadzona w tzw. starych krajach Unii Europejskiej, natomiast nowe państwa członkowskie stosują jeszcze uproszczony system płatności bezpośrednich i mają określony czas na wprowadzenie nowych zasad. Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej Polska może stosować uproszczony system do roku 2012.


System płatności jednolitej (SPS), który mamy wprowadzić już za niewiele ponad rok, nie jest już związany z prowadzeniem określonej produkcji, ale uzależniony został od przestrzegania przez rolników szeregu wymagań dotyczących:
- utrzymania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa w Dobrej Kulturze Rolnej zgodnej z ochroną środowiska, której zasady zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie tzw. minimalnych norm;
- podstawowych wymogów z zakresu zarządzania określonych w załączniku III do rozporządzenia Rady nr 1782/2003;


Zapisy zawarte w rozporządzeniu nr 1782/2003 dotyczą powiązania wysokości uzyskiwanych płatności bezpośrednich ze spełnianiem przez beneficjentów (rolników) określonych wymogów. Wymogi te składają się na jeden mechanizm, który nosi wspólną nazwę: Zasady Wzajemnej Zgodności (ang. cross-compliance).


Dotyczą one trzech głównych obszarów zarządzania gospodarstwem rolnym:
- Obszar A - obejmujący szeroko pojętą ochronę środowiska naturalnego oraz identyfikację i rejestrację zwierząt;
- Obszar B - związany ze zdrowiem publicznym, zdrowiem zwierząt i zdrowotnością roślin;
- Obszar C - odnoszący się do dobrostanu zwierząt.

Wymogi Wzajemnej Zgodności dotyczące zarządzania gospodarstwem nie są nowymi przepisami, które zostały uchwalone dla celów reformy WPR, gdyż obowiązki te zostały już przynajmniej w części wdrożone w krajowym prawodawstwie – obszar A obowiązuje od 1 stycznia 2009 roku, obszar B od 2011 roku a obszar C będzie obowiązywał od roku
2013. Stosowanie się do tych przepisów jest obecnie obowiązkowe dla wszystkich gospodarstw. Nowym elementem jest jedynie powiązanie przyznawania płatności bezpośrednich z przestrzeganiem tych przepisów. Krótko mówiąc gospodarstwo, które chce otrzymać jakiekolwiek dopłaty (obszarowe, ONW, rolnośrodowiskowy, na zalesianie) musi spełniać wymagania cross-compliance.

W przypadku nieprzestrzegania wymagań, płatności przekazywane rolnikom mogą być redukowane proporcjonalnie do naruszeń. Wymiar sankcji za nieprzestrzeganie wymogów podstawowych jest uzależniony od wielu czynników, wskazanych w przepisach wydawanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a organem odpowiedzialnym za kontrole w zakresie spełniania wymagań dobrej kultury rolnej i ochrony środowiska będzie ARiMR, natomiast Inspekcja Weterynaryjna odpowiedzialna będzie za kontrole w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt. ARiMR w trakcie kontroli na miejscu w gospodarstwach rolnych może stwierdzić wystąpienie naruszeń i w zależności od ich zakresu zmniejszyć poziom dopłat dla gospodarstwa.

Aby ułatwić producentom rolnym przystosowanie gospodarstw do wymogów zasady wzajemnej zgodności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wprowadzono działanie nr 114 - Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów, w ramach którego udzielane jest wsparcie finansowe dla rolników i posiadaczy lasów dostosowujących swoje gospodarstwo do wymagań wzajemnej zgodności, ale również takich które korzystają z innych, odpłatnych usług doradczych, np. sporządzenia planu rolno-środowiskowego, biznes planu wymaganego w sytuacji ubiegania się o środki finansowe w ramach działań – różnicowanie w kierunku działalności nie rolniczej lub modernizacja gospodarstw rolnych lub biznesplanu na potrzeby uzyskania kredytu bankowego na rozwój gospodarstwa rolnego.
Warunkiem otrzymania dotacji na ponoszone koszty odpłatnych wyżej wspomnianych usług doradczych jest jednak dokonanie oceny gospodarstwa pod kątem spełniania wymagań wzajemnej zgodności oraz oceny gospodarstwa w zakresie spełniania wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pomoc przekazywana za zrealizowane usługi doradcze wynosi 80% kosztu kwalifikowanego netto przypadającego na usługę doradczą, jednak nie więcej niż równowartość 1 500 euro/gospodarstwo w całym okresie programowania.
Pozostałe 20 % oraz kwotę stawki podatku VAT i ewentualną kwotę przewyższającą maksymalne stawki dofinansowania do usługi płacą beneficjenci (rolnicy).
Wnioski o wsparcie składa się w Powiatowych Biurach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa praktycznie przez cały rok.
Warunkiem uzyskania wsparcia jest podpisanie umowy o świadczenie usług doradczych z podmiotem doradczym uprawnionym do świadczenia takich usługi, który działa na podstawie otrzymanej akredytacji. Takim podmiotem jest m.in. Wielkopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Poznaniu.
WODR w Poznaniu, od ponad 50 lat współpracujący z rolnikami na terenie całego województwa, dysponuje kadrą ponad 300 doradców posiadających uprawnienia do świadczenia usług z zakresu kompleksowej oceny gospodarstw w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności i BHP. Ponadto świadczymy wszystkie usługi doradcze, do których można uzyskać wsparcie po wykonaniu oceny gospodarstwa.

Osoby zainteresowane usługami doradczymi oraz możliwościami uzyskania wsparcia finansowego w ramach działania Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów zapraszamy do biur Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu, znajdujących się we wszystkich powiatach i gminach województwa wielkopolskiego.
Dane kontaktowe do doradców można znaleźć na naszej stronie internetowej: www.wodr.poznan.pl w zakładce Powiaty.
Więcej informacji można uzyskać pod numerem telefonu 61 8603046.